Rejimin sağduyusu var mı?

Modern dünyanın çok temel bir sıkıntısı var... Bittiğini, bir daha geri gelmeyeceğini sandığı bir dizi sorun alanı yeniden tarih sahnesine çıkarken, modernliği de kendi çaresizliğiyle baş başa bırakıyor. Muhakkak ki bunların en başlıcası inanç alanının yeniden anlamlı hale gelmesi. Bu durum sekülerleşmeden uzaklaşmayı ifade etmese de, sekülerleşme içinde yeni bir dindarlaşmanın mümkün olduğunu ortaya koymakta. Oysa naif ve pozitivist modernler, bu yeni dünyayı kurarken dinin geri gelmeyecek şekilde tarihin tozlu sayfalarına gömüleceğini sanmışlardı. Ama belki de modernliğe asıl darbe, inanç gibi ‘stratejik’ bir konudan ziyade bir ‘taktik’ alandan geliyor: Milletleri üreten ve onlar sayesinde meşrulaşan ulus-devletler, bugün tasavvurlarındaki milletin boş bir hayale doğru dönüşmesi karşısında dehşete kapılıyorlar. Bunca endoktrinasyonun ve resmî ideoloji bombardımanının ardından hemen her ‘milletin’ ne denli yapay olduğu giderek daha çok tartışılıyor ve toplumlar geçmişteki cemaatçi kimliklerini yeniden canlandırıyorlar.
Bu durumu ‘mikro milliyetçilik’ terimiyle geçiştirmek ve sanki mesele milliyetçiliğin rantabl olmayan ölçeklere inmesi imiş gibi göstermek gerçekçi değil. Çünkü bu durum aynı zamanda günümüzün ulus-devletlerinin meşruiyetinin ta başından itibaren olmadığını ima ediyor. Diğer bir deyişle yeni milliyetçilik akımları ve farklı etnisiteler üzerinden devlet arayışları, halen var olan devletlerin karşısına çıkan birtakım ‘olası’ alternatifler değil. Bunların çıkışının ardında, onları kuşatan milletlerin ‘sahte’ olduğu, dolayısıyla da onları temsil eden devletlerin ‘gayri meşru’ olduğu algılaması var. Bu nedenle de mesele bugünün sorunu olarak değil, ulus-devlet öncesindeki çatışmanın içinden okunuyor. Örneğin Türkiye’nin Kürt meselesi, bugün Kürtlerin bazı hak ve özgürlüklere sahip olmamasıyla sınırlı olmadığı gibi, ‘çözüm’ de bu hak ve özgürlüklerin verilmesiyle sağlanamayacak. Kürt meselesinin siyasi anlamı, Türkiye Cumhuriyeti’nin salt güce dayanarak egemenliğini ihsas ettiği ve bu nedenle de toplumsal meşruiyet açısından zaaflar içerdiğidir.
Dolayısıyla devletin bu meseleye yaklaşımının yeniden gücü ön plana çıkarması hiç de akıllıca olmamıştır. Çünkü Kürtlerin hafızasında yer aldığı biçimiyle devletin güç kullanımı, gerçekte haksızlığının da kanıtıdır. Nitekim devletin Kürt meselesini bir asayiş sorunu olarak sunmasıyla birlikte, Kürtlerin yabancılaşma sürecinin de hızlandığını söylemek mümkün. Çözüm devletin Kürtleri yeniden kazanmak üzere politikalar üretmesi ve bu politikaların Kürtlerin içindeki ‘karşı şiddet’ eğilimini yok etmesinden geçiyor. Unutmamak gerek ki, birlikte yaşamak istemeyen toplumları hiçbir maddi veya manevi güç uzun süre bir arada tutamaz...
Kısacası Türkiye’de devlet yaklaşımının bir an önce sağduyulu hale getirilmesi gerekiyor. Vatandaşlık anlayışının değiştirilerek ‘Türk’ etnik kimliğinden bağımsız olarak tanımlanması vazgeçilmez bir koşul. Çünkü ‘Türklük’ maalesef Cumhuriyet döneminin bilinçli uygulamaları sonucunda ayırımcı bir nitelik kazanmış durumda. Bu sonuç kaçınılmaz değildi belki... Ama eğer bir kabahat varsa, bunun doğrudan kendini ‘Türk’ hissedenlere ait olduğu ve onların tarihsel bir fırsatı geri gelmeyecek şekilde kaçırdıkları açık. Aynı sağduyu Kürtçenin konu olduğu her alanda kültürel hakların tümünü eksiksiz biçimde vermeyi de gerektiriyor. İnsanların ana dillerini küçümseyen bir bakışın, o insanları kendi ‘milletinden’ saymasının samimi bulunması tabii ki mümkün değil...
Başbakan’ın Güneydoğu’ya yatırımı ve bir televizyon kanalının Kürtçe yayına başlayacağını ‘müjdeleyen’ girişimi ise söz konusu sağduyu gereğinin farkında olan, ancak gereğini yapamayan birinin utangaçlığını yansıtıyor. Hele aynı dönemde yargının DTP’nin kapatılması, Kürtçenin mahkûm edilmesi için uğraştığını, bazı valilerin bir bayram kutlamasına bile tahammül edemediklerini gördüğünüzde iyimserlik mümkün olmaktan çıkıyor. Siyasetin hükümetin niyetini aşan geniş tablosu içinde sağduyunun yeri ne yazık ki son derece ufak ve bu zaaf ‘ulus-devleti’ kaçınılmaz bir meşruiyet tartışmasının içine doğru sürüklüyor.

30.03.2008