Hasan Cemal

h.cemal@milliyet.com.tr

Washington’daki düşünce kuruluşunda bir soru...

Erdoğan, demokrasi reformu için düğmeye basabilir mi?

WASHINGTON
Toplantı, Amerika’da Demokratlara yakın düşünce kuruluşu Brookings’de.
Konu:
Türkiye’nin Kürt sorunu ve bu sorunun Türk-Irak-Amerikan ilişkilerine etkisi...
Toplantı iki bölümden oluşuyor:
Kapalı devre dar bir öğle yemeği ile, basına da açık geniş katılımlı ve tartışmalı bir oturum.
Üç konuşmacı var:
Eski Washington Büyükelçisi ve ASAM’ın Başkanı Faruk Loğoğlu, Amerikalı meslektaşım Aliza Markus, (PKK üzerine yazdığı güzel kitap bu yakınlarda Türkçe’de yayımlanacak) ve ben. Bir de bizi yöneten, Brookings’den (aynı zamanda akademisyen ve Taraf gazetesi yazarı) Ömer Taşpınar.
Bir ara, Başbakan Erdoğan’la  Başkan Bush‘un 5 Kasım Beyaz Saray buluşması ile Kuzey Irak operasyonu sonrasında, PKK ve Kürt sorunuyla ilgili olarak “mutfakta bir şeylerin pişmeye başladığı”nı söylüyorum.
Biri gülüyor.
Anlaşılan ona inandırıcı gelmiyor.
İnce bir alay var sorusunda:
“Gelen kokular nasıl bari?..”
Bu mutfak esprisi tutuyor.
Sonra yine tekrarlanınca, dayanamıyor biri:
“Allah aşkına hangi mutfaktan bahsediyorsunuz? Ankara’ysa, o mutfak kapatılıyor galiba...”
Gülüşmeler...
Ve Kürt sorunu derken konu bir noktada düğümleniyor:
AKP’yi kapatma davası...
Ben de konuyu bir başka aşamaya taşıyorum:
“Kim bilir, belki Kürt sorununa ilişkin sivil, siyasal bir çözümden yana olmayanlar, gelen kokulardan da hoşlanmayınca, mutfağı kapatmak istiyor olabilirler.”
Yine gülüşmeler...
Şöyle diyor biri:
“Hakkında kapatma davası açılmış bir AKP, bundan böyle nasıl olacak da Kürt sorunuyla uğraşabilecek?”
Herkes bir şeyler söylüyor.
Böylesi platformlarda bazen Türkiye gerçeğini bazı bakımlardan anlamanın ve anlatmanın öyle kolay olmadığı gerçeği bir kez kendini belli ediyor.
Türkiye’de, siyaset meydanında son zamanlarda yaşananlardan hiç mutlu olmadığımı belirtiyorum.
Yaşananların özünü ise demokrasi kavgası diye tarif ediyorum. Bürokratik iktidar ile seçilmiş iktidar arasındaki demokrasi kavgası...
Bu nasıl mı aşılır?
Türkiye’de ‘demokrasi reformu‘nu hızlandırıp derinleştirerek... Bu reformu gerçekleştiremeyen bir Türkiye’de ne Kürt sorunu çözülür, ne de aş ve iş sorunu diyorum.
Ekonomiye dikiş tutturmak dahil birçok alanda Türkiye’nin önünü açmak için demokrasi ve hukuk devleti reformları en büyük önceliktir diye ekliyorum. Bu çerçevede, ‘asker-sivil bürokrasi‘nin seçilmiş sivil otoriteye -seçimle gelen iktidara- gerçekten tabi kılmanın önemine işaret ediyorum.
Demokrasi reformu için siyasal irade var mı?
Bu soru yaygın.
Bu sorunun Başbakan Erdoğan açısından, olmak ya da olmamak anlamını taşıdığını belirtiyorum. Siyasal irade ve kararlılık konusunda ise, özellikle son birkaç yılın kötü tecrübesiyle, Erdoğan’a ilişkin haklı soru işaretlerinin altını çiziyorum.
Bürokratik iktidarla demokrasi ilişkisi...
Özetle diyorum ki:
“Birinci sınıf demokrasinin Türkiye’yi böleceğine ve siyasal İslam’ın önünü açacağına inandıkları için, gerçek demokratik reforma öteden beri direniyor asker-sivil bürokrasi... AB’ye de bu yüzden taraftar değiller. Çünkü AB yolu gerçek demokrasiye açılıyor Türkiye’de...”
Ve ekliyorum:
“Asıl, AB’ye sırtını dönen, üçüncü sınıf demokrasiyle, otoriter rejimle idare etmeye kalkan bir Türkiye’de, asker-sivil bürokrasinin bölünme ve İslamlaşma korkuları çok daha gerçek hale gelir. Ayrılıkçılık ve Türk-Kürt çatışması ile radikal İslam’ın değirmenine asıl otoriter rejimle su taşınır.”
PKK’ya gelince... 
Bu konuda yumurta-tavuk oyununun gereksiz olduğunu, bölgesel reelpolitika ile Türkiye-Amerika-Irak-Kuzey Irak arasındaki ilişkilerin bugün artık PKK’yı sıkıştırdığını, manevra alanını gitgide daralttığını, bu nedenle PKK’nın ucu açık, şartsız bir ateşkes ilanıyla silahı bir daha çıkarmamak üzere toprağa gömecek bir raya girmesinin barışcı ve sivil çözümler açısından bir önkoşul olduğunu söylüyorum.
Çok şey konuştuk.
Ama yerim dar!
Son söz:
Özellikle kulis sohbetlerinde, AKP hakkındaki kapatma davasına demokrasi ve hukuk devleti açısından hiç de iyi gözle bakılmadığını not ederek yazımı noktalıyorum.