Fıkrayı bilirsiniz. Padişah vergileri arttırmış; vezir insanların kızdığı haberini getirmiş... Padişah “devam” demiş ve bir müddet sonra vergileri gene arttırmış, vezir insanların daha da çok kızdığını aktarmış... Padişah “devam” demiş ve gene vergileri arttırmış; vezir padişaha bu sefer insanların kahkahalarla güldüğü ve sokaklarda zil takıp oynadıkları haberini getirmiş... Bunun üzerine padişah “aman duralım” demiş, “vaziyet kötüye gidiyor!”

Bizim vaziyet de buna benzedi. Kendilerini padişah zannedenler kendi tahakkümlerini, hegemonyalarını gizlemek ve sarsılan bu hegemenonyalarının açıklarını kapatmak için toplumun konuşma yollarını kapatmaya çalışıyorlar. Bitmez tükenmez bir inatla, toplumun sinir katsayısını test ediyorlar. İpleri elinden bırakmamak için, her gün skandal değeri taşıyan başka bir zorbalığa imza atıyorlar. Kendi gazetelerini bombalıyorlar, insanları sindirmek için “İran / şeriat” korkusunu, “bölünme” korkusunu provoke ediyorlar, “ihanet! ihanet!” diye bağırıyorlar. Gerekçesi kendinden menkul kararlarla genç kadınların başörtüleriyle üniversiteye girmesini engelliyorlar. İnsan hakları ve demokrasi konusunda atılmak istenen adımların karşısına dikiliyorlar; “güvenlik” kelimesini kalkan yapıp, yıllardır partiler kapatıyorlar, yenilerini kapatmak için akla ziyan yollar deniyorlar...

Ama artık toplum sinirlenmek, kızmak aşamasını tüketip, sanki başka bir aşamaya geçti. Artık attıkları bu adımlarla toplumu güldürüyorlar. İşte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bay Abdurrahman Yalçınkaya vasıtasıyla sahneye konan AKP'yi kapatma operasyonu, niyetinin aksine bir 'parodi' olarak karşımıza geldi. Sözlüklerde “ciddi bir yapıtın konusunun ya da anlatı yöntemlerinin gülünç biçimde değiştirilmesiyle ortaya konan hicivli öykünme yapıt” olarak tanımlanan (Büyük Larousse) ve bir üslubun taklidini içeren, abartarak güldürmeyi amaçlayan 'parodi'ye bambaşka bir boyut kazandırdı bu operasyon. Bu vesileyle, “yargı alanının tarzını, dilini ve üslubunu taklit ederek, ona gülünç ve abartılı yorumlar ekleyerek, statükonun açıklarını göstererek güldürmeyi amaçlayan bir parti kapatma iddianamesi operasyonu” sahnelenmiş oldu. Ve tabii ki, “sizi güldüreceğim” diyerek espri patlatmak için yanıp tutuşanlarınkine kıyasla, sıradanlığın, normalliğin içine sıkıştırılmış bir güldürme tekniği her zaman için daha başarılı olur. A.Y.'ninki de böyle oldu.

Bu parodi bir korkudan besleniyor... “Paranoyanın dehlizlerinden mizah hikayeleri” başlığı taşıyacak bir kitabı dolduracak bu operasyonlar zinciri, kitabın adından da anlaşılabileceği gibi, hep 'korku'yu anlatıyor... A.Y.'nin aracılık yaptığı bu son operasyon da bu kitaptaki -şimdilik- son hikaye... Bu son hikaye, 'korku'nun nasıl akıldan, düşünceden koptuğunu gösteriyor; uçuklaşıyor ve 'gerçeküstü' bir mizah boyutu kazanıyor...

Aslında niyetinin hilafına güldüren ciddiyet ve korku yapıtlarının en sonuncu versiyonu, geçen hafta Star gazetesinde yayınlanan, Mümtaz'er Türköne ve Ahmet Demirel ile birlikte yaptığımız “Toplumun İslam algısı” araştırmasının hemen akabinde geldi. Bu araştırmada dinden kaynaklanan korkuları besleyen bir azınlığın seçkin-sınıfsal özelliğine vurgu yapmıştık ki, o azınlık, A.Y. vasıtasıyla 'konuştu'. Bizim araştırmanın rakamları arasında yer alan o azınlığın 'sert çekirdeğini' görünür kıldı. Binbir dereden su getirerek, gazete haberlerinden kesme-yapıştırma yaparak, hurafe yazarak, bir “laik inanç-kurgu” üreterek bütün iptidailiğini, yetersizliğini, zavallılığını ortaya serdi.

Korkuyu üreten ve araçsallaştıran bu parodi yazarları toplumda, toplumun inançlarında, toplumsal kesimlerin taşıdığı değerler ve taleplerde sürekli olarak bir 'art niyet' bulmaya çalışıyor. Varsaydığı art niyet bir 'ötekilik' fikrine dayanıyor. Bu 'ötekilik' bazen din, bazen dil oluyor; bazen de Avrupa, İran ya da Arap ülkeleri gibi coğrafya ve kültürler olarak tezahür ediyor. Ancak her seferinde, bu ötekilik inşası bu toplumun insanlarını, insanların taleplerini görünmez kılmaya çalışıyor.

Son olarak, akıldan kopmuş olan bu korkuyu bir ölçüde anlamak da mümkün... Bu memlekette şimdiye kadar bu parodi yazarlarının sürdürmüş oldukları korku politikaları kendilerinin de korkusu haline geliyor. Bastırdıkları insanlık halleri ve yarattıkları travmalar onların kişilik ve kimliklerine de yansıyor ve en çok travmaya uğrattıklarının kendileri gibi davranacaklarından korkuyorlar. Bu yüzden insanların nefes almasından bu kadar çok korkuyorlar.

Bu memleketin insanları onlar gibi davranmak istemediğini söylüyor habire... Ama padişah hikayesinde olduğu gibi, parodi yazarları ve oyuncularının artık dikkat etmeleri gerekiyor. Her şeyin bir sınırı var ve artık kabak tadı vermeye başladı insanların tahammül sınırlarını zorlayarak gülmelerine neden olan Deli Dumrul hikayeleri... Birbirini takibeden bu hikayeler bu toplumda çok derin yaralar açıyor ve insanların bütün dirençlerine rağmen, birbirlerine olan güvenini yıpratıyor.

Ama belki de, bu parodilerin yazarları bu güven kaybından korkmuyorlar ve hatta istedikleri belki tam da bu... Eğer öyleyse, çok daha korkunç niyetleri var demektir... Ya da çok daha korkunç niyetleri olan birilerinin uzantılarıdır onlar...

20 Mart 2008, Perşembe