Ambardaki Türkiye  

Sanki ambarda yedek bir Türkiye daha varmış da bu biterse hemen onu çıkarıp kullanmaya başlayabilecekmişiz gibi davranan yurddaşlarımız var.

Muhtemelen şaşıracaklar ama ben yine insanlığımı gösterip uyarayım:

İkinci bir Türkiye daha yok! Elimizdeki tek Türkiye, esásen muhteşem bir kabûl salonu olarak tasarlandığı halde hálen bir mezbeleliğe çevirdiğimiz bu ülke. Başkası yok!

Son hakıykati değil sondan bir öncekini de aramak gerek. Hattá daha da öncekini...

Balzac’ın ‘Une ténébreuse Affaire’ (Karanlık Bir Hádise) adlı son derece sürükleyici bir romanı vardır. Záten hangi romanı sürükleyici değildir ki!

Genellikle dünyá edebiyátındaki ilk dedektif romanının Edgar Allan Poe tarafından kaleme alınmış bulunan ‘The Murders in the Rue Morgue’

(Morgue Sokağı’ndaki Cináyetler) olduğu sanılır. Bu roman 1841 Yılı’nın sonlarına doğru ‘Graham’s Magazine’ dergisinde tefrika edilmişdir ama aynı

yılın Ocak ve Şubat aylarında, yáni sekiz ay kadar önce Balzac’ın bu bahsetdiğim dedektif romanı ‘Le Commerce’ Gazetesi’nde tefrika edildiği için

birincilik ondadır.

Fakat benim asıl konum o değil.

Bu romanda, Napoléon Devri Fransası’nda her devrin adamı ve her iktidárın uşağı Malin (Malen) adlı son derece ahlaksız bir herifin nasıl yükselerek

senatör dahî olduğu ve sonra nasıl kaçırıldığı, ayrıca mevkıy elde edebilmek uğruna bázı hukukçuların nasıl gözlerini kırpmaksızın másum insanları

bile bile giyyotine yolladıkları, olağanüstü bir çarpıcılıkla hikáye edilmektedir. Fakat bunu aleláde bir polisiye romanla eş tutmamak lázımdır.

Meselá Poe cináyet olgusunun kökenlerini insanoğlunun yaradılışında arar ve çözümü için de yine insanoğlunun analitik zekásına bel bağlar. Özel

hayatla toplumsal ve siyasal hayat arasındaki bağlantılar Poe’da hemen hiç rol oynamaz. Polisiye romanda okuyucunun sempatisi, cináyeti ortaya

çıkaran ‘düzenin koruyucusu’ dedektifden yanadır. Cánî ise kurulu düzene karşı çıkan kimsedir. Oysa Balzac cináyeti kurulu düzenin

‘zorunlu bir

bölümü’

olarak görmektedir.

Ben bu romanı 12 Eylül Terör Rejimi’nin en civcivli günlerinde okumuş ve 1800’ler Fransası ile 1980’ler Türkiyesi arasındaki şáyán-ı hayret

benzerliklerden ötürü dehşete kapılmışdım. Hattá romanla ilgili uzunca bir deneme de yazmış, ama o sıralar ‘cüzzamlı’, pardon yasaklı olduğum için

hiçbir yerde yayınlatamamışdım. Yıllar sonra benim ‘Çekmece Yazıları’nın bir parçasını oluşturdu.

Garibdir ki birkaç gün önce şiddetle bu romanı tekrar okumak ihtiyácını hissetdim.

Meselenin can alıcı noktası ise şu:

Senatör Malin’in kaçırılması olayı uydurma değilmiş. 1800 Yılı’nda Clément de Ris (Kleman dö Ris) adlı bir senatör gerçekden hikáyedekine çok

benzer bir şekilde kaçırılmış. Lákin Balzac’ın asıl niyeti nasıl olur da bir toplumda bu tür rezillikler cereyán edebilir sualine ceváb aramak.

Ancak Hádise’den 41 sene sonra anlaşılan cevábı biraz ‘fazla mükemmel’ vermiş ki roman daha tefrika edilirken müdhiş bir fırtına kopmuş.

Efendim, o muhterem zátın azîz hátırası nasıl lekelenebilirmiş falan...

Bunun üzerine Balzac, romanı kitab hálinde yayınlanırken (1842) bir önsöz ekleyip diyor ki Clément de Ris İhtilál’in ve İmparatorluk’un kişilerinden

bir tekidir. Halbuki Malin bir ‘tip’dir. ‘Yáni kendine az veyá çok benzeyen herkesin karakteristik çizgilerini taşıyan biri, bir model’ .

Düzayak Türkçe’yle demiş ki ‘Ben şahıslarla değil durumlarla ilgileniyorum.’ .

Sözü şuraya getirmek istiyorum:

Haftalardır Kapatma Dávásı’yla yatıp Ergenekon Dávásı’yla kalkıyoruz ve gerek basılı gerek elektronik medyadaki tartışmaların, daha doğrusu itişme

ve sövüşmelerin odağında hep şahıslar var. Bu arada iş öylesine çığrından çıkdı ki bir müneccimin záyiçe çıkarması misáli sırf faraziyeler ve tahminler

üzerine iğreti oturtulmuş olan Kapatma Dávásı’nı, tamámiyle ağır cezálık bir konu olan Ergenekon Dávásı’yla bir tutan ve bunu berikinin ‘rövanşı’

olarak sunan yorumcular bile mevcud. Sanki AK Parti sáhiden ‘sinsice’ hazırlıklar içinde bile olsa bu öbürünün vehámetini azaltırmış gibi...

Acabá dedikodu şehvetinden ve şahıslar üzerine dehşet-engîz senaryolar üretmekden bir an için vazgeçerek Balzac tarzı düşünmeye gayret etsek

ve bu toplumda böyle durumlar nasıl hásıl olabiliyor sualine yanıt arasak incilerimiz mi dökülür?