Etyen Mahçupyan

Kürtçe eğitim şart!

Modernist yönetimlerin vazgeçilmez tutkusudur eğitim... Hele yönetici elitin daha ‘gelişmiş’ sayıldığı, halkın ise cahil ve ‘geri’ görüldüğü ülkelerde eğitim neredeyse kutsal bir ritüel halini alır. Bu durumda yapılacak şey gerekirse zor da kullanarak halkı bir an önce eğitmekten ibarettir. Ne var ki bu ülkelerden hiçbirinde bu eğitim stratejisi başarılı olamamıştır. Sorun temel eğitimde değildir... Genelde okuma yazma oranı ve okul yılları yükselmiş, genel kültür seviyesinde bariz bir artış olmuştur. Ancak yönetimin hayal ettiği cehaletten kurtulma hali gerçekleşmemiştir. Çünkü modernist yönetimler eğitimin gerçek hayatın kazandırdığı deneyim, sağduyu ve kültürel etkileşim karşısında ne denli zayıf kaldığını bir türlü anlayamamışlardır. İnsanların eğitilerek resmî ideolojiye yaklaştırılmaları ancak bu kişilerin zaten resmî ideolojinin kültürü içinde kimlikleşmeleri halinde mümkün olabilir. Aksi halde verilen eğitim yabancılaşmanın tohumlarını atar ve bir süre sonra istenilenin tam tersi bir sonuçla baş başa kalırsınız...
Türkiye Cumhuriyeti’nin eğitim seferberliği de teknik açıdan epeyce başarılı olmuş, ancak bu başarı ideolojik açıdan bakıldığında hüzünlü bir yenilgiyi ifade etmiştir. Bugün muhafazakâr kesim geçmişe nazaran hem nicel hem de nitel açıdan çok daha eğitimli. Bu eğitim muhafazakâr kesim içinde bir sekülerleşmeye de yol açmakta... Ne var ki söz konusu sekülerleşme yönetimin hayal ettiği üzere otoriter laikleşme yönünde olmuyor. Muhafazakâr kesim kendi dindarlığını dünyevi hale getirmekle birlikte dindarlıktan vazgeçmediği gibi, belki dindarlığı daha da anlamlı buluyor. Kısacası eğitim toplumu devlete yaklaştırmak bir yana, onu devletten uzaklaştırıyor ve üstelik özgüvenli bir kimlik de üretiyor.
Bu durum Kürtler açısından da çok farklı değil. “Türküm, doğruyum” diye başlayan tekerleme kıvamındaki klişeleri ‘eğitim’ sanan bir zihniyetin zaten toplumsal bir kaynaşma yaratması beklenemez. Ancak temel eğitimin artmasının Kürtleri ‘kazanmaktan’ ziyade, özgüveni olan bir Kürt kimliği yarattığını da görmek gerekiyor. Böylece onyıllar boyunca Güneydoğu’ya niçin yatırım yapılmadığını, yöre halkının eğitimsiz ve hizmetsiz bırakıldığını da anlıyoruz. Sorun bu tutumun uzun süre devam etmesinin mümkün olmaması ve uygun dünya konjonktürünü yakaladığı anda ayrılıkçılığa neden olacağıdır. Diğer bir deyişle Cumhuriyet’in modernist eğitim anlayışı bir ikilemle karşı karşıyadır: Hiç eğitim vermemek muhtemel bir bölünmeye kucak açacak, buna karşılık eğitimin yaygınlaştırılıp derinleştirilmesi siyasete talip olan bir Kürt kimliği yaratacaktır.
Çözüm ise iki türlüdür... Ya bütün bu Kürtler’den bir biçimde kurtulacaksınız, ya da demokrasiyi nihayet kabulleneceksiniz. Kimsenin kuşkusu olmasın ki eğer dünyadaki güç dengeleri ve zihniyet ortamı müsait olsaydı, Kürtler için de ‘ulusal’ bir tehciri öneren çok sayıda sorumlu devlet adamı çıkardı. Ancak dönem o dönem değil... Diğer taraftan Türkiye’nin Kürtler’e yönelik eğitim olanaklarını kısarak gidebileceği bir yer de yok. Çünkü böyle bir politika ayrılıkçılığı ‘yurt içi’ bir entelektüel ve ideolojik Kürt pozisyonuna dönüştürerek ‘federasyonu’ ciddi bir tez haline getirebilir. Temel eğitim eksiği olmayan, kamusal alana talip olan ancak önü kesilen bir kimliğin – eğer ayrılıkçı değilse- özyönetimci olacağı açıktır.
Eğer yabancıların bu işlere karışması istenmiyorsa, bölgenin her açıdan ülkenin geri kalanına entegre edilmesi gerekiyor. Ama bu yeterli değil... Gerçek anlamda, yani özgürlüklerin adil ve eşit kullanılabildiği bir demokrasinin de hayata geçirilmesi şart. Bunun da asgari adımı Kürtçe eğitimin serbest olması ve devlet tarafından desteklenmesidir. Cumhuriyet denen yönetim biçimini ayrımcılık üzerinden kurduğunuz zaman, bu ayrımcılığa maruz kalan özgüvenli kimliklerin kendiliğinden siyasetten feragat edeceklerini sanmak bariz bir ideolojik ahmaklıktır. Türkiye bu ahmaklığın ceremesini uzun yıllardır çekiyor. Erdoğan da bu yapısal bozukluğun dışına çıkma cesaretine sahip gözükmüyor. Ancak maalesef toplum onların sağduyusunun gelmesini bekleyecek halde değil ve akılcılığın eşiği geçilmek üzere...

28.05.2008

 Darbenin çaresizliği

Bu topraklar cumhuriyet rejimi ilan edildiğinden beri hiç yaşamadığı bir kırılma ile karşı karşıya. Tek parti döneminin anlayışını yansıtarak, resmî ideoloji ile beslenerek ve darbelerle tahkim edilerek günümüze kadar gelmiş olan bürokratik vesayet artık taşınamaz hale gelmiş durumda. Askerî bürokrasinin yanına yargıyı da alarak bir tür perde arkası yasama ve yürütme işlevi gördüğü ülkemizde, cumhuriyet rejiminin bir türlü demokrasiyi içselleştirememesinin maliyeti doğal olarak bu kurumların sırtına yükleniyor. Dolayısıyla ‘olması gereken’ cumhuriyet rejimi açısından bakıldığında söz konusu kurumların giderek bir meşruiyet sorunları var. Sorun tabii ki bu kurumların var olmalarıyla ya da yapmaları gereken asli işlevlerinin niteliği ile ilgili değil. Sorun bu kurumların ‘var olmayı’ bazı ideolojik işlevlere dayandırmaları ve asli görevlerini bu çerçeve içinde ifa etmeleri. Diğer bir deyişle Türkiye’de asker ve yargı demokratik cumhuriyet rejimlerinin çizdiği kurumsal tutum ve işlevleri yapma görevine razı gözükmüyorlar. Hatta tam aksine bu tutum ve işlevleri kendilerine göre yorumlayarak totaliter bir rejimin ima edeceği tarzda kullanıyorlar. Bunu yapmanın meşruiyeti ise Cumhuriyet’in ve ilkelerinin korunmasına dayandırılıyor...
Ne var ki böyle bir yaklaşım bizzat Cumhuriyet’in gayri demokratik niteliğinin ısrarla savunulmasından başka bir şey ifade etmiyor ve söz konusu kurumlar da gayri demokratik bir konumu kendi ‘öz’ nitelikleri olarak sunmaktan gocunmuyorlar. Oysa dünya artık epeyce farklı bir noktada ve gayri demokratik olan hiçbir şeyin meşru görülmesi pek mümkün değil. Böylece asker ve yargı, sırf kendi tutumları ve yaptıkları nedeniyle bir meşruiyet sorunu üretmiş durumdalar. Öte yandan toplumsal açıdan meşru görülmeyen bir davranışın siyaseti etkilemesi ve kalıcı bir başarı kazanması da olanaksız. O nedenle bugün yürütülmeye çalışılan darbe süreci bir çaresizliği yansıtmakta... Darbeyi becermek toplumsal onayı, bu ise toplumsal meşruiyeti gerektiriyor. Oysa darbeyi yürütmeye yönelik her adım bu meşruiyetin temelini daha da tırpanlıyor.
Sonuç olarak bugün yargı nasıl kurtulacağını bilemediği bir girdabın içinde yuvarlanmakta. Yargıtay Başkanlar Kurulu’nun doğrudan kendisine zarar veren bildirisi, yargı mekanizmasının bütününü de rahatsız etmiş oldu. Çünkü bu bir ‘cemaat’... Ve zaman dayanışma zamanı... Dolayısıyla Danıştay’dan da bir destek atımı geldi. Ama bu çıkış, yargının girdap içindeki savrulmasını hızlandırmaktan öte bir işlev kazanmadı. Açıklamanın mantıksal temeli yargının Cumhuriyet’i ve onun Anayasa’nın değiştirilmesi teklif dahi edilemeyen maddelerinde yerleşik ilkelerini koruma görevine sahip olduğu. Gerçekten da yasalar böyle diyor... Ancak aynı yargı evrensel hukuk kurallarıyla da bağlı. Yargının cumhuriyet rejimini bir hukuk devletine mi, yoksa bürokratik bir oligarşiye doğru mu götüreceği ise kendi zihniyetiyle bağlantılı. Görünen o ki tüm şikâyetlerine karşın, yargının bir bağımsızlık sorunu yok, çünkü istedikleri gibi bildiri yayınlamak bir yana, bununla doğrudan hem siyasete hem de yürümekte olan yargı süreçlerine müdahale edebiliyorlar. Demek ki hukuk devleti ile bürokratik oligarşi arasındaki tercih esas olarak yargının kendisini, toplumu ve cumhuriyeti nasıl algıladığı ile ilgili bir mesele. Cumhuriyet’i koruma gerekçesi altında yasama ve yürütmeye siyasi ‘norm’ koyan, dolayısıyla kuvvetler ayrılığını ihlal eden ve bunu resmî ideolojinin nüfuzuna dayandıran bir yargının hukuk devleti ile tabii ki hiçbir ilişkisi olamaz.
Hazin olan, yargının demokratik bir sistemin gereklerini, evrensel hukukun ilkelerini kavramamış olması ve kendi varlığının gerekçesini hiç de demokratik olmayan bir cumhuriyet anlayışında ararken Cumhuriyet’i de hukuk devleti çerçevesinin dışına itelemesidir. Öte yandan yaşadığımız darbe süreci, yargının da kendisini tanıması için bir fırsattır... Çünkü darbenin çaresizliği giderek yargının çaresizliğine dönüşürken, muhtemelen bu kurumun içinden de birçokları artık ideolojik bağnazlığın sözcüsü olan ve meşruiyet zemini kayan bir yargının parçası olmak istemeyeceklerdir.

27.05.2008

Cumhuriyet olamayan cumhuriyet

Yıllar önce Sovyet sistemini gerçek yüzüyle ortaya koyan olağanüstü bir belgesel izlemiştik. ‘Sıradan Faşizm’ adını taşıyan film totaliter yönetimin günlük hayatı nasıl tahakküm altına aldığını göstermekten öte, faşizan düşüncenin nasıl sıradanlaşıp düzeysizleştiğini neredeyse gülünç denebilecek örneklerle gözler önüne seriyordu. Yaşanan şey ‘sosyalizm’ adı takılmış olan faşizmin ideolojik olarak doğallaşması ve toplumu sanki alternatifsiz bir ahmaklığa mahkûm etmesiydi. Türkiye zihniyet açısından Rusya’ya son derece benzeyen bir ülke... Bizde de kendimize özgü adlar taktığımız ama aslında faşizan olan rejimlere bariz bir yatkınlık var.
Ruslar ‘sosyalizm’ kelimesinin ardına sığınarak kendi faşizmleri ile yüzleşmekten on yıllar boyu kaçtılar. Ne yazık ki bizde de bazı kişi ve kurumlar bunu ‘cumhuriyet’ kavramı üzerinden zorlama gayreti içindeler. Buna göre ‘cumhuriyet’, devletin ve onun has oğlanlarının doğruları bildiği, halkın ise kendisini bu doğrulara göre değiştirme görevini yerine getirdiği ölçüde ‘vatandaş’ olabildiği rejimin adı... Dolayısıyla da seçimle iktidara talip olan siyasetçiler ve bir bütün olarak yasama organı, gerçekte kerhen tahammül edilen bir nifak potansiyeli olarak algılanmakta. Yasamanın siyaset dışı kılınması ise en azından rejimin ‘imajı’ açısından sorunlar taşıyor, çünkü meşru bir yürütme mekanizması oluşturmayı zorlaştırıyor. Çare, herkesin bildiği gibi, siyaset alanının hiyerarşik olarak ikiye bölünmesi ve ekonomi gibi basit ve ‘teknik’ meseleleri siyasetçilere bırakırken; kimlik, vatandaşlık ve ideoloji gibi ‘temel’ meseleleri yürütme bürokrasisinin ve yargının uhdesinde tutmakta aranıyor. Bu durumu ‘normal’ göstermek için gerekli maddeler anayasaya konmakla kalınmıyor, söz konusu kurumların iç tüzükleri de ona göre düzenleniyor...
Böylece ancak demokratlıktan nasibini almamış, totaliter ülkelerde mümkün olabilecek bir hukuksal altyapı oluşmakta: Bir yandan asker ve yargı Cumhuriyet’in ve onun ilkelerinin koruyucusu, öte yandan da bunu sağlayan yasa maddelerinin değiştirilmesi teklif dahi edilemiyor! Sırf bu durum bile yaşadığımız rejimin totaliter niteliğine gönderme yapmakta... Ama dahası da var, çünkü asker ve yargının korumakta oldukları rejim –biz adına cumhuriyet desek de- evrensel olarak cumhuriyet dendiğinde kastedilen rejimin niteliklerinden epeyce uzak. Kısacası bizde asker ve yargı, ‘cumhuriyet’ dediğimiz ama cumhuriyet olmaktan uzak olan otoriter bir rejimi bu haliyle tutma mücadelesi içindeler.
Yargıtay Başkanlar Kurulu’nun bildirisinin içeriğine girildiğinde bu özellik çarpıcı bir biçimde insanın karşısına çıkıyor. Açıklama “yargı erkine yönelik ve hukuk devleti olma ilkesiyle bağdaşmayan sistemli saldırıların Cumhuriyet’in temel ilkelerini zedeler hal aldığı” tespitini öne sürmekte. İronik olan şu ki yargıya olan eleştiriler zaten bu kurumun ‘hukuk devleti olma’ ilkelerine göre davranmaması nedeniyle yapılıyor. Kendisini yasama ve yürütme yerine koyan bir yargının hukukun üstünlüğü ilkesiyle bağdaşmaması karşısında, yüksek yargı salt kendi varlığından hareketle Türkiye’yi bir hukuk devleti sayıyor ve üstelik bu var olma halini Cumhuriyet’in temel ilkeleriyle özdeşleştiriyor. Diğer bir deyişle yargının ne yaptığının hiçbir önemi yokmuş gibi davranılmakta, sanki ne yaparsa yapsın söz konusu eylem ‘hukuksal’ olacakmış gibi varsayılmakta ve Cumhuriyet’in de ‘tam da bu’ rejim olduğu söylenmektedir. Oysa basit bir izan ve sağduyu düzeyi bile, yargının topluma kabul ettirmeye çalıştığı bu anlayışın toplumu ve demokrasiyi dışlayan, açık bir tahakküm rejimini ifade ettiğini görmek için yeterli.
Aynı mantık yaşanan son süreci değerlendirdiğinde daha da deşifre olmakta, karşımıza yasamanın anayasal değişiklik yapamayacağını, önerilmiş olan değişikliklerin yasa dışı yollarla engellenmesi gerektiğini ima eden cümleler çıkmaktadır. Unutmayın ki totaliter bakışı itiraf eden bu önermelerin altında tüm daire başkanlarının imzası var... Dolayısıyla sorun kişilerle değil, doğrudan kurum kültürüyle ilgili ve bu kurum kültürü yıllardan beri tüm topluma benimsetilmeye çalışılıyor. Ne var ki demokrat zihniyetin kaçınılmaz hale geldiği günümüzde, bu tür rejimlere artık dünyanın hiçbir yerinde ‘cumhuriyet’ denmiyor. Siz kendinize bu adı taksanız bile...

25.05.2008

Otoriter laikliğin dört hali

Son dönemde en umut verici gelişmelerden biri muhakkak ki muhafazakâr kesimde dindarlığı çok daha dünyevi terimler içinden yorumlayan ve dünyaya entegre olmayı hedefleyen bir orta sınıfın çıkmasıydı. Ancak sosyolojik açıdan o denli önemli gözükmese de, ideolojik bağlamda çok daha kritik bir değişim daha yaşandı: Laik kesim de kendi içinde bölündü ve şimdilik daha azınlıkta kalan bir grup insan demokrat bir pozisyonu açıkça savunmaya başladı. Bu insanlar yaşanmakta olan hukuk darbesine halen karşı çıkmakta, söz konusu kapanma davasının hayata geçirilememiş bir dizi darbe girişiminin uzantısı olduğunu savunmakta ve bu nedenden dolayı da AKP’nin ne denli demokrat olduğu gibi ilişkisiz bir gündeme fazla takılmadan bu partiye siyaseten destek vermekteler. AKP’nin ne olduğunun bu tavırla hiçbir ilgisi yok, çünkü daha önce de defalarca söylendiği üzere, demokratlık başkalarının tutumuna bağımlı olarak ‘demokrat’ davranmayı ima eden faydacı bir anlayış değil...
Laik kesimdeki bu bölünmenin darbe özlemcileri için büyük bir ‘darbe’ olduğu açık... Nitekim muhafazakâr kesimden gelen insanları ağızlarıyla kuş tutsalar bile ‘gayrimeşru’ ilan edebileceğiniz garip bir ‘hukuk’ altyapımız ve buna uygun ‘hukukçularımız’ mevcut. Çünkü bizdeki ‘hukuk’, adalet dağıtımına kimliksel temel üzerinden bakıyor ve kimliği de devletin saptadığı vatandaşlık tanımına bağlı olarak, yani ayırımcı bir bakışla belirliyor. Ne var ki darbenin başarılı olması laik kesimin sağlayacağı meşruiyete muhtaç ve bu da laiklerin bölünmemesini gerektiriyor. Oysa bugün laik kesim geri dönüşü olmayan bir biçimde ikiye ayrılmış durumda...
Demokratları çıkardığımız zaman ise geriye doğru olanı bildiklerine vehmeden ve doğru olanın kendi kimlikleriyle doğal olarak bağlantılı olduğunu zanneden otoriter zihniyetli bir çoğunluk kalıyor. Epeyce heterojen bir yapı arz eden bu kesimin içinde ise dört aşamalı bir kimliksel duruşla karşılaşıyoruz.
İlk grup muhafazakâr kesimi gerçekten de tanımayan, Türkiye’deki değişimi algılamayan ve anlamayan, bu nedenle de dindarlardan gelen her türlü talebin zararlı olacağını düşünen ‘bilgisiz’ insanlardan oluşuyor. Bunlar manipülasyonlara son derece açıklar ve ‘cumhuriyet’ mitingleri türünden eylemlere bilinçsizce katılarak kendilerini kolayca ‘bilinçli’ hissedebiliyorlar. Öte yandan bilmediklerini bilmeye çalışmak gibi bir arzuları da yok... ‘Keşke dindarlar olmasaydı’ türünden naif bir cemaatçiliğin ‘siyaset’ sanıldığı bir ortamdan söz ediyoruz.
Ancak herkesin böylesine bilgisiz olduğunu söylemek hiç de kolay değil. Birçokları yaşanan değişimi görmekle birlikte, bu değişimin kendilerine verilmiş olan öğreti ışığında istenmeyen bir durum oluşturduğunu düşünüyorlar. Tarihin insanlığı ‘ileriye’ doğru götürdüğüne ve bu ilerlemenin belirli kimliklerde somutlaştığına inanıyorlar. Kullandıkları fikri çerçeve ise resmî ideoloji, yani kemalizm... Bu bakış ideolojik onay verilmeyen her değişimin bizatihi yanlış olduğunu ima ediyor. Böylece ortaya bilgiyi görmezden gelen ve boşluğu salt ideoloji ile dolduran bir ‘cahiller’ grubu çıkıyor.
Öte yandan cehaleti siyasete dönüştürenlerin içinde herkes sanıldığı kadar bilinçsiz değil. Bazıları bu dönüşümü kasten, sırf kendi imtiyazlarını ve iktidar alanlarını savunmak için kullanıyor. Yaşam biçimlerini koruma kisvesi altında davet edilen darbenin, gerçekte doğrudan güç ve nüfuz sağlayacağını umuyorlar. Bunlara kısaca ‘ahlaksızlar’ demek mümkün...
Tabii bir de ne bilgisiz, ne bilinçsiz ne de ahlaksız olanlar var... Bunlar muhafazakâr kesimdeki değişimin modernleşme olduğunun, kemalizmin günümüzde hiçbir derde deva olamayacağının ve de iktidar alanındaki güç kaymalarından çıkar sağlamanın ahlaki olmadığının farkındalar. Ama yine de AKP’nin kapatılmasını, başörtülülerin üniversiteye girememesini, gerekirse askerin yönetime el koymasını destekliyorlar. Bu tercih belli ki doğrudan zihniyetle alakalı... Bunlar aramızdaki ‘faşistler’...
Çoktan seçmeli bir durumla karşı karşıya değiliz, çünkü birçoğumuz bu seçimi ‘kendiliğinden’ yapıyoruz. Ama belki de artık durup kendimize bakmanın zamanıdır...

* * *
NOT: Değerli okurlar, birkaç hafta yurtdışında olacağımdan, yazılarıma bir süre ara vereceğim. Yeniden görüşmek üzere…

20.04.2008

Midas’ın kulakları

Ankara yakınlarında kurulmuş olan Frigya’nın en ünlü iki kralından biri olan Midas, mitolojiye göre bir gün tanrılar arasında yapılan bir müzik yarışmasına hakem olarak çağırılır.
Kır Tanrısı Pan kavalıyla güzel şarkılar çalar ama Apollon gümüşten liriyle tanrılara yaraşan melodilere ses verir.
Diğer hakemler Apollon’u birinci seçerken Midas oyunu Pan’dan yana kullanır.
Ve Apollon’u çok kızdırır.
Tanrı Apollon, “güzel müzikten anlamayan birine eşek kulağı yakışır” deyip Midas’ın kulaklarını eşek kulaklarına çevirir.
Çok utanır Midas.
Gerçeği halkından saklayabilmek için uzun bir külahla dolaşmaya başlar.
Ama bir gün uzayan saçlarını kestirmek için berberini çağırır ve külahını çıkartır.
Berber, gerçeği görür.
Gördüğünü başkalarına anlatırsa öleceğini de bilir.
Uzun zaman bu sırla dolaşır ama sonunda artık bu sırrı taşıyamaz hale gelir.
Bir kuyuya eğilerek bağırır:
“Midas’ın kulakları eşşek kulakları.”
Bu ses, sudan toprağa, topraktan kamışlara, kamışlardan ovalara yayılarak insanlara ulaşır ve herkes gerçeği öğrenir.
Hiçbir sır ilelebet gizli kalamaz çünkü.
Ben kendimi bildim bileli bizim devletin de “uzun kulakları” vardır ve sürekli olarak insanları dinler.
Eskiden bu “gerçek” fısıltılar halinde tekrarlanırdı ama o fısıltılar zamanla yayıldı ve insanlar gerçeği öğrendiler.
Daha sonra bu “dinleme” işi biraz daha kurala bağlandı.
Birini dinlemek için yargıdan izin almak, izin alabilmek için de neden dinleme yapılması gerektiğine dair kanıtlar göstermek gerekiyordu.
Son zamanlarda birçok suçlu bu “yasal” dinlemeler sayesinde yakalandı.
Ama şimdi anlaşılıyor ki “yasal” olmayan dinlemeler de sürüyor.
Önce Anayasa Mahkemesi üyelerinden Osman Paksüt’ün arabasının arkasında bir “dinleme” arabası yakalandı.
Bunun bir tesadüf olduğu söylendi.
Önceki gün ise CHP Genel Sekreteri Önder Sav’ın makam odasında yaptığı bir konuşmanın kayıtları yayınlandı bir gazetede.
Türkiye’nin başkenti Ankara’da, ana muhalefet partisinin genel sekreterini “yabancıların” dinleyip kayıtları bir Türk gazetesine verdiklerini düşünmek pek mümkün değil.
Belli ki bunu devletin “birimlerinden” biri yapmış.
Ve izinsiz bir şekilde gerçekleştirilen bu dinlemeyle “yasa” dışına çıkılmış.
Devlet birimleri yasadışı işler yapıp onu bunu dinlemeye başladılar mı “kulakları uzar” ve Midas’ın berberinin söylediği gibi “eşşek kulakları” gibi olur.
“Eşşek kulaklı” birimler bir devlet için iyi bir şey de değildir.
Hukuksuzluk anlamına gelir.
Zaten bizim bu ülkedeki en büyük sorunumuz da bu.
Devletin görevlilerini hukuk içinde tutabilmeyi bir türlü beceremiyoruz.
Devrilmiş bir şişedeki su gibi hep hukuk dışına doğru akıyorlar.
Üstelik bunu niye yaptıkları da tam belli değil.
Niye ana muhalefet partisinin yöneticisini dinlerler?
Böyle bir dinlemenin “polisiye” bir nedeni olmadığı, İçişleri Bakanı’nın “biz yapmadık” demesinden belli.
Aksi takdirde bir “neden” söylerdi.
Öyleyse neden dinlediler?
Bunun nedeninin “siyasi” olduğu çok açık.
Ya hükümet böyle bir emir verdi ve yakalandı.
Ya da hükümeti zor duruma düşürmek isteyen biri dinledi ve kayıtları yayarak hükümeti zor duruma düşürdü.
Her iki ihtimalde de devlet “suç” işlemiş oluyor.
Ve kafasına ne kadar uzun külahlar geçirirse geçirsin sonunda kulakları gözüküyor.
Bize de, manşetlere eğilip bağırmak düşüyor:
“Devletin kulakları eşşek kulakları.”

29.05.2008

Her Türk asker doğar

Benim yaşımdaki bir Türkün şaşırma duygusu epeyce bir aşınmıştır.
Kolay kolay şaşırmayız.
Tuhaflıklar, bu ülkede “normalin” bir parçasıdır.
Biraz daha eski bir dille ifade edersek, “tabiatı, gayritabiiliklerden” oluşmuş bir toplum burası.
Ama bazen öyle şeyler oluyor ki “tuhaflığın” bu kadarı, senin elde kalmış o son şaşırma kırıntılarını bile ayaklandırıyor.
“Yok canım” diyorsun, “artık bu da olmaz.”
Politika editörümüz İnci Hekimoğlu, toplantıda “şunu bir dinleyin” diyerek Bülent Ersoy hakkındaki iddianameyi okuyunca, doğrusu ya, masadaki herkes önce bir irkilip sonra kahkahalarla gülmeye başladı.
Gülünmeyecek gibi de değildi.
Savcı, hukuku falan unutmuş, aklına ne gelirse yazmıştı.
Tam bir “mahalle kahvehanesi” üslubunda esip gürlemişti.
Şu meşhur “mahalle baskısı”nın yazıya dökülüp “iddianame” kılığına girmiş haliydi karşımızdaki.
Savcı, Bülent Ersoy’u “suçlamak” için “her Türk asker doğar” klişesini bile eklemişti iddianameye.
Hukukçular benden daha iyi bilirler ama hukuk tarihinde “her Türk asker doğar” türünden bir lafı, “suçun” kanıtı olarak gösteren bir iddianameye herhalde pek sık rastlanmaz.
Böyle bir söz, çocuklarının beynini militarizm propagandalarıyla yıkayan bir toplumun sokaklarında, kıraathanelerinde, pazaryerlerinde, insanları “parasız” bir askerlik görevine zorlamak için “mahalle baskısı”nın bir aracı olarak tekrarlanabilir, ama bir iddianamede...
Türkiye için bile fazladır bu.
Bu, hukukun “mahalleleşmesi”, ölçülerini tümden yitirmesi anlamına gelir.
Bugün de yaşadığımız tam olarak bu.
Adalet mekanizmamız şirazesinden çıktı, ölçüsü, ilkesi kalmadı.
Hukukçularımız, hukuka aldırmıyor.
Ve, biz tam anlamıyla Kafkayen bir kâbus yaşıyoruz.
Çünkü hukukçular pervasızca hukukun sınırlarını çiğneyip geçiyor ama bunu eleştirdiğiniz zaman sizi mahkemeye gönderiyorlar.
Hukukçuların hukuksuzluğu serbest, bunu eleştirmek yasak.
Bir kısır döngünün içine hapsolmuşuz.
İki temel sorun çıkıyor karşımıza bu noktada, birincisi bu ülkedeki “zorunlu askerliğin” tartışılamaz olması ve bunun tartışılmasını engellemek için hukukun bütün sınırlarının zorlanması.
Niye bu ülkede gençlerin en önemli zamanını çalıp götürüyor askerlik?
“Her Türk asker doğduğu” için ben bu soruyu soramaz mıyım?
Şimdi benim hakkımda da bir dava açarlarsa, iddianameye “her Türk asker doğar” diye mi yazacaklar? Sorduğum sorunun cevabı bu mu?
Böyle soruların sorulmasını istemiyorlar biliyorum, bu ülkenin halkı her şeye “sorgusuzca” teslim olsun arzusundalar.
Ve sorulacak soruların önünü yasaklarla kesmeye çalışıyorlar.
Ama askerlik “zorunlu” olunca, eğitimden hukuka kadar birçok konuda çağın gerçeklerine uymayan bir çarpılma yaşıyoruz.
Her şey, insanları hiç soru sormadan askere gitmeye ikna edecek biçimde düzenleniyor.
Her eleştiri ya da soru mahkemeye gönderiliyor.
İkinci sorunumuz ise yargının siyasallaşması, halktan asla oy alamayacak siyasi bir partiye dönüşmesi.
Hangi kurum olursa olsun, bir kurum siyasallaştığı zaman kaçınılmaz olarak kendi mesleki ölçülerini ve değerlerini kaybeder.
Siyasallaşmış bir ordunun askerî yetenekleri azalır, siyasallaşmış bir adalet sisteminin terazisi çarpılır.
Biz bu çarpık teraziye artık neredeyse her gün rastlar olduk.
Adalet sisteminin içinde, eminim, bundan rahatsız olan insanlar da vardır ama onların sesi hiç çıkmıyor.
Biz hukuk adına hep “tuhaflıklarla” karşılaşıyoruz.
“Her Türk asker doğar” lafını “suç kanıtı” olarak iddianameye yazan savcılar var bu ülkede.
Kimse hesap soracak mı?
Hayır.
Çünkü “mahalle” bunu normal karşılıyor.
Bu mahallede “militarist” propaganda, hukuktan çok daha önemli.
“Her Türk asker doğar” lafına herkesin inanmasını bekliyorlar.
Lafın saçmalığının bir önemi yok.
Her Türk asker doğuyor.
Belki de şu “Türk” lafını biraz daha detaylandırmak bize durumu daha iyi anlatacak.
“Her Türk, dolayısıyla her Türk hukukçusu asker doğar.”
O yüzden de bir türlü hukukçu olamaz.
Sanırım, işin özeti bu.

28.05.2008

 kimin iktidar olacağı kavgası yerine, hukuk'a esaslı, demokratik bir cumhuriyet inşasının en temel harcı 'yeni bir Anayasa' nasıl yapılır ?
esas 'kavgamız' bu idi..

yüzde 47 küsurun kuvveti ile, 'Kurucu Meclis' bile oluşturabilinirdi...

kaybettiğimiz bu bir sene de, kör kuyuya düşmemiş olur, hatta, genel mutabakatın yarısına bile gelmiş olabilirdik...

ne oldu?

bir sene bir hiç ile geçti...aksak ve hastalıklı demokrasimizde en başa geri dönüyoruz...

korkarım,
normalleşme 'türk usulü' ile mümkün değil...

'türk usulü normalleşme' 'Yeryüzü dinamiklerinden ayrılmış bir Türkiye artık mümkün değildir' demekteler ... 'izin vermezler' veya 'iç sosyal dinamikler eskinin hakkından gelecektir' diye düşünmekteler... yahut, 'harcı derinden karılmış statüko'yu deviremezler; statüko değişecekse,yeni statüko 'yu da ancak biz kotarırız' diye diretmekteler... Herkes, tarafını seçiyor, mevzi alıyor. çarpışarak kazanmak isteyenler, çarpışarak kaybetmek isteyenler, çarpışırken vurulmak isteyenler, çarpışırken vurmak isteyenler, iki tarafın da paylaştıkları ortak hedef:'karşı tarafı bütün herşeyi ile birlikte silmek...' pişman olan yok... 'has demokratız, eksiksiz demokratız' diyerek iktidarı intihara götürenler'den ... yahut, statüko'yu her çeşit darbe, müdahele vasıtası ile sürdürmeye yemin etmişler'den hiçbiri pişman değil...hepsi çıldırmış... 27 Nisan muhtırasının,367 saçmalığının,iktidar partisini kapatma teşebbüsünün, asker ve yargı tehditlerinin, statüko'nun devamını istemenin hiç bir haklılığı yok... Şemdinli'de statüko'ya teslim olmanın, AB sürecinden kopmanın, 12 Eylül'ü silmek yerine 12 Eylül'ün imkanlarını kullanmanın, YÖK'ü kaldırmak yerine YÖK'e sahip olmayı tercih etmenin,Temel Hak ve Özgürlükleri hepten genişletmek yerine türban özgürlüğünde kalmanın, Cemil Çiçek'in hükümette kalmasının,işçilere düşman olmanın, 1 Mayıs rezaletini bilhassa engellememenin, çok kültürlü, çok sesli bir topluma tahammül etmemenin, sünni, müslüman ve türk olmayanı dışarda bırakmanın,taraftar basın-medya oluşturmanın da bugünkü halimizi tayin etmediğini söyleyemeyiz... ve asıl sorumluluk da iktidar olanda olacağından, -çünkü hükümet etme, yasa yapma erki kendisindedir- AKP'nin vebali büyüktür... Esas mesele 'yeni anayasa' yapmaktı. 22 Temmuz'un ertesi bütün 'esas' olan şartlar oluşmuştu.O günler, hatırlayalım,hepimizin diline 'yeni anayasa' pelesenk olmuştu. o  gün, ertesi hafta, sonraki ay, 'taslak' açıklanacaktı... Sonra ne olduysa, 'velev ki' diye başlayan süreç... belli ki, 'Cemil Çiçek' lere teslim olundu... geldiğimiz nokta budur... 'normalleşme' mutlaka gerçekleşecektir, kısa vadede değilse orta vade de Türkiye  'normalleşecek' diye buyurulmasına itirazım var... mesele, 'yeryüzünün aktığı yöndeki en kuvvetli akıntının tersine yüzmenin mümkün olamayacağı değil... pekala herşey mümkün...geriye gitmek de mümkün... hatta ileriye gidiyormuş gibi heveslenip, Rusya, Çin modellerinin 'otoriter statüko' modeli ile yeryüzü ile aykırı düşmemek bile mümkün... kimin iktidar olacağı kavgası yerine, hukuk'a esaslı, demokratik bir cumhuriyet inşasının en temel harcı 'yeni bir Anayasa' nasıl yapılır ? esas 'kavgamız' bu idi.. yüzde 47 küsurun kuvveti ile, 'Kurucu Meclis' bile oluşturabilinirdi...kaybettiğimiz bu bir sene de, kör kuyuya düşmemiş olur, hatta, genel mutabakatın yarısına bile gelmiş olabilirdik... ne oldu? bir sene bir hiç ile geçti...aksak ve hastalıklı demokrasimizde en başa geri dönüyoruz... korkarım, normalleşme 'türk usulü' ile mümkün değil...  25-5-2008