İddianame hazırlığını Başsavcı'nın eşi 'bile' bilmiyormuş

31/03/2008 (1646 kişi okudu)

Yargıtay Başsavcısı Abdurrahman Yalçınkaya, Referans gazetesinden Nuray Başaran'a konuşmuş, ama off the record bir sohbet. Başaran'ın izlenim yazısından öğreniyoruz ki, pek çok kendince 'müjde' yer alıyor Yalçınkaya'nın sözlerinde.
Bu kadar hassas bir aşamada Başsavcı'nın kalkıp da şu kadar milletvekiline siyaset yasağı gelebileceğini (Nasıl da 'şık' bir denge gözetiliyor burada, farkındasınız herhalde: Diğer 30'u lütfedilip affediliyor!) filan söyleyebilmesi, off the record, mof the record, neticede bir gazeteciye bir nevi karar açıklaması, çok acayip tabii. Dehşet verici.
Sabah manşet yapmıştı dün, "Başsavcı'dan al haberi!" diye.
Ben bu açıklamalarda bir şeye daha takıldım. "Davadan ve iddianameden eşimin bile haberi yoktu" cümlesine.
Abdurrahman Yalçınkaya, iddianamenin Anayasa Mahkemesi'ne sunulmadan iki gün önce Doğu Perinçek'e sızdırıldığı iddiasına böyle karşı çıkıyor, "Eşimin bile haberi yoktu, TV'den öğrendi" diyor.
Sızdırılmıştır/sızdırılmamıştır/sızmıştır/sızmamıştır, bilemem, ama şunu sormak isterim: Böyle bir mevzuda eş, 'bile' midir?
Bir parti kapatma iddianamesi üzerinde çalışıldığı, şu şu gün kapatma davası talebiyle ortaya çıkılacağı, evvela eşe mi söylenir?
Eşten icazet almadan harekete geçilmez mi?
Eşe söylenmemiş olması, başka hiç kimseye de çıtlatılmadığı anlamına mı gelir?
Eş, böyle hassas, hayati, ciddi ama hane trafiğini/huzurunu/bütçesini çok da doğrudan etkilemeyen bir meseleye dahil edilecek öncelikli kişi midir, yoksa, hele bir yaştan sonra daha çok 'Akşam evde misin?/Yemekte ne var?/Oğlan gene kırık almış/Hafta sonu annemler bekliyor/Sende bozuk var mı?'ların muhatabı mıdır?
Hiç mi CIA/FBI/CSI vs filmi/dizisi/sahnesi izlemedik?
Diyeceğim, buradaki 'bile' bana bir şey demiyor. Eşin bilmemesi hiçbir şey ifade etmez; başkalarının da bilmediğinin garantisini vermez. Karı/koca, birtakım durumlarda hiç de öyle 'bile' değildir. Daha da bazı durumlarda hatta, biliriz ki en son duyandır!

Festivalden iki 'sebepsiz şiddet' filmi
En iştahla beklediklerimden:
1. 'Funny Games/Ölümcül Oyunlar': 1997 yapımı ilk filmi izlemiş olanın unutması için lobotomi gerekir. İki pırıl beyaz giyimli genç, 'yumurta isteme' gerekçesiyle bir eve girer ve olaylar, eziyet, işkence, kan revan şeklinde gelişir. Aile, toplum, burjuvazi darmadağın edilir. İzleyici de: Korkunç soğukkanlı bir acımasızlık ve şiddet vardır karşımızda. Michael Haneke, kendi filmini tekrar çekip bugüne uyarlamış, Naomi Watts'ı da dahil etmiş. Seyretmemeyi düşünemiyorum, bir de şunu düşünemiyorum açıkçası: İlkinden daha iyi olabilir mi?
2. 'An American Crime/Bir Amerikan Suçu': Amerika'yı sarsan, 1965 tarihli o manyak vaka: Gayet normal bir ev kadını olarak bilinen Gertrude Baniszewski, Sylvia adındaki genç kızı evinin bodrumuna kapatır ve öldüresiye işkence eder. Bunu yaparken yalnız da değildir! Kendi çocuklarının da mahalledekilerin de olaya dahli vardır. Savcı'nın Indiana'da o güne kadar işlenmiş en korkunç cinayet olduğunu söylediği vakanın mahkeme kayıtlarını esas alan inanılmaz hikâyeyi Ellen Page ile Catherine Keener canlandırıyor. Tüylerin diken olacağı kesinden öte bir netlikte.

Yerel seçimler tarihi

Tarhan Erdem

31/03/2008 (1839 kişi okudu)

Başbakan'ın Bulgaristan dönüşü konuşmaları üzerine yazmalıydım ama bir iki gün geçmeden yazmak istemedim; her şeyi medyanın bu hale getirdiğini söylüyor; memlekette hükümet yokmuş zahir!
Neyse siyasete girmek yerine yeni ve önemli bir kitabı tanıtmak istiyorum:
Kitap okumada belli konularla kendimi sınırladığım halde, Bilgi Üniversitesi yayın yönetmeni Fahri Aral'ın hızını yakalamak zorlaştı. Her ay galiba 3-4 kitap yayımlanıyor. Ben daha, 'Göçler Çağı, Modern Dünyada Uluslararası Göç Hareketleri' başlıklı kitabı okuyamadan, Arif Eşref Turan'ın, 'Türkiye'de Yerel Seçimler' başlıklı kitabı yayımlandı.
Yerel yönetim ve seçimler tarihi alanındaki bu kitap, demokrasi tarihimiz için derli toplu ve önemli bir katkıdır.
Yerel yönetimler üzerinde ne kadar çok çalışılırsa o kadar boşluk görülmektedir; Turan'ın yeni kitabı da, bilgi boşluklarını doldururken, yeni eksiklerin ortaya çıkmasını da sağlamıştır.
Kitabın üçüncü bölümünde, Belediyeler Kanunu'nun 1930'da çıkışından sonra aynı yılın ekim ayında yapılan belediye meclisi üyeleri seçimleri ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.
1930 belediye seçimlerinden iki ay önce (12 Ağustos'ta) kurulan ve seçimlerden hemen sonra (17 Kasım) partinin merkez heyetince feshedilmesine karar verilen Serbest Cumhuriyet Halk Fırkası (SCF)'nın çalışmalarına kitapta yeterince yer verilmiştir. Katıldığı bu ilk ve son seçimde partinin çalışmaları, bildirileri ve lideri Fethi Bey'in gezi ve konuşmaları il il anlatılmış, SCF'nın kazandığı illerdeki oylar liste olarak verilmiştir. Bu seçimler hakkında, bu kadar ayrıntılı bilgiyi toplu olarak başka bir yerde okuduğumu hatırlamıyorum.
Hikâye tadında okunan bilgileri daha da derinleştirmek için, bu ilk demokrasi deneyimimizdeki seçim yolsuzluklarına daha yakından bakmalıyız. Bu olaylarda dünya ekonomik bunalımının, CHF ve SCF lider ve yöneticilerinin, bürokrasinin, anayasanın paylarının araştırılması, bugünkü sorunlarımızın çözümünü de kolaylaştırabilir sanıyorum.
Yerel yönetimlerle ilgili önemli diğer bir soru da, 1921 Anayasası'nın yerelleşmeyle ilgili maddelerinin, uygulamaya konulamadan yürürlükten niçin kaldırıldığıdır.
Hangi güçler, hangi görüşlerle il, ilçe ve bucaklarda seçilecek meclislere özerklik kazandıran bu anayasanın yürürlüğünü önlemiştir? Uygulamayı düzenleme amacıyla hazırlanan tasarının kanunlaşmasını hangi güçler nasıl engellemiştir? Bu sorular henüz cevaplanmış değildir!
Son yıllarda da, yerel yönetimlerin yetkilerini artırmak amacıyla çıkarılan kanunlar, Cumhurbaşkanı ve Anayasa Mahkemesi engeline takılmıştı. 2003 yılından sonraki yeni girişimler, Anayasa'nın yönetimde yetki genişliği ve merkezi idarenin vesayet hakkı hükümlerine gönderme yapılarak önlenmiştir. Yerel yönetim reformuna bugün de, bölünme korkusuyla karşı çıkılmaktadır. Oysa her yerde ve her alanda ayak bağı olan merkezi vesayet sistemi, yalnız yerel yönetimlerin değil merkezi idarenin de işlerini zorlaştırmaktadır.
1920'den son yerel seçimlere kadar, bütün seçimler ve yasaları gibi, yerel yönetimlerin işleyişiyle ilgili gelişmeleri de anlatan Arif Eşref Turan'ın kitabı, siyaset adamları ve kamu yönetimi öğrencilerinin yararlanacakları bir kaynak oluşturmuştur.

31/03/2008 (167 kişi okudu)

ABDURRAHMAN ERRAŞİD 

Ana neden İran
Lübnan belki bazılarına göre, anlaşmazlığın nedeni olmayı hak etmiyor. Lübnan aslında, büyük sorunun, yani Arapların farklı konularda çatışma yaşamasının başlıklarından biri. Lübnan, İran nüfuzunun, Irak, Suriye, kendi toprakları ve Gazze'ye dek hızlı yayılmasına dair yaşanan savaşın bir veçhesi. Lübnan Arap liderler arasındaki güven eksikliği krizinin başlığı. Lübnan, öteki tarafa göre korkunun krizi. Kaddafi bu korkuyu, yaptığı konuşmada dile getirdi. Sanki bir korku filmi sunar gibiydi: "Sıra hepinize gelecek. ABD bir gün idam edilmemize onay verebilir." Dış komployla korkutmak gerçekçidir ancak bu duruma karşı mücadele tehlikeli ve yanlış ilaçlarla yürütülüyor.
Arapların Şam'daki zirveden birbirlerini boğazlayan iki ayrı grup olarak ayrılması uzak ihtimal değil. Her konuda anlaşmazlığa düşen, biri Şam'la beraber, diğeri Şam'a karşı olan iki eksen gibi... Tehlike, eksenlerin planlı bir biçimde değil, her devleti kendisine uygun gruba katılmaya sürükleyen birikmiş olayların sonucu olarak inşa edilmesi.
Peki bizler Şam zirvesi sonrasında iki ayrı kampa doğru mu gidiyoruz? Haritaya baktığımızda, iki eksenin ilan edilmesine hazır olunduğunu görüyoruz: Lübnan'da bir eksen çoğunlukla, diğeri muhalefetle beraber; Filistin'de biri Fetih lideri ve Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas'la beraber, diğeri Hamas lideri Halid Meşal'le; İran'ın tarafında duran ve İran'a karşı olan bir eksen; yeni Irak rejiminin yanında olan ve bu rejimle savaşan bir eksen; ve Arap Birliği'nin rolünün yanında olan eksenle ona karşı olan eksen...
Ayrılık Arapların kaderi oldu. Peki ne yapılmalı? Sessizlik ve fırtınayı en az kayba yol açacak biçimde kendi haline bırakmak mıdır? Yoksa mücadele etmek mi? Bu tehlikeleri ancak, Irak savaşından iki yıl önceki Umman zirvesinin önemini idrak edersek anlayabiliriz.
O dönemde, Ürdünlüler Kuveyt ve Irak heyetlerini ikna etmeye çalışmıştı. Kuveyt kurban olmasına rağmen uzlaşıyı kabul etmişti. Irak heyetiyse sembolik uzlaşı karşılığı hava ambargosu dahil bütün ambargonun kaldırılmasını öngören öneriyi sunan Arap grubuna çirkin sözler sarf etti. Ürdünlüler söz konusu fırsatın önemini bildikleri ve gelecek tehlikelerin farkında oldukları için, utandı. Iraklılar bu zirveyi heba etti. Tıpkı Kahire zirvesinde savaşı durdurma fırsatının kaybedilmesi gibi. Bugün Şam zirvesinde de, uzlaşı ve Arapları krizlerden koruma fırsatı kaçırılabilir.

(Londra'da Arapça yayımlanan Şark ül Evsat gazetesi, 30 Mart 200

31/03/2008 (363 kişi okudu)

Balkanlar hakkında ne derseniz deyin, dünyanın en olağandışı krizlerinin onlarda olduğunu teslim etmek lazım. NATO gelecek hafta düzenleyeceği zirveye üç Balkan ülkesi eklemek istiyor: Arnavutluk, Hırvatistan ve Makedonya. Gelgelelim 1952'den beri NATO üyesi olan Yunanistan, sırf adı yüzünden Makedonya'nın üyeliğini veto etme tehdidi savuruyor. Zira hem bu eski Yugoslav cumhuriyeti hem de kuzey Yunanistan' 'Makedonya' adını kullanıyor. Olaya dışarıdan bakan biri için bu meselenin hiçbir ciddiyeti olamaz. Ne var ki kalabalık Balkanlar'da bu tür ağız dalaşları, yüzyıllardır süregelen ve itinayla içi doldurulan mit, söylenti ve küçümsemeleri gündeme getiriyor. Nitekim bu kavgada, iki taraf da gelmiş geçmiş en ünlü Makedonyalı olan ama hayata 2 bin 331 yıl önce veda etmiş Büyük İskender'in kendilerinden olduğu iddiasında. Sonra da bu ağız dalaşları, alevlenip çatışmaya dönüşebiliyor.
1991'de Makedonya'nın bağımsızlık ilan ettiği andan beri Yunanlılar bu ülkenin, kendilerine ait gördükleri adı ve simgeleri kullanmasına şiddetle itiraz halinde. Sırf bu yüzden BM ülkeye geçici olarak 'Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti' (FYROM) adını takmıştı. Sonra Atina ilişkilerini normalleştirdi ama ABD de dahil birçok ülke, hantal FYROM adını bir yana bırakıp, Makedonya'nın bizzat kendine verdiği ad olan Makedonya Cumhuriyeti adını kullanmaya başladı.
BM arabulucularından Matthew Nimitz, bize göre kabul edilmemesi için hiçbir neden olmayan bir dizi uzlaşma öne sürdü, en yenisi Makedonya Cumhuriyeti (Üsküp). Fakat zaten mesele bu değil. NATO üyeliğinin yeni Avrupa devletlerinde demokrasi standartlarını teşvik edip pekiştirmesi gibi önemli bir amaç güdülüyor. NATO bunu yeni üyelerinde sağlayabilmek için, sürekli tetikte kalmaya devam ederek çaba harcamalı. Bu proje belli ki Yunanistan'ın o kadar umurunda ki, bir isim kavgası yüzünden önüne taş koyabiliyor.
Ufacık Makedonya'nın adını ne koyarsanız koyun Yunanistan'a bir tehdit teşkil edeceği yok; bilakis ekonomileri çok büyük oranda Yunan yatırımına bağımlı. Makedonya'yı NATO'nun altına almak Avrupa, Balkanlar, Makedonya ve Yunanistan için iyi olacaktır. Ad meselesini de artık Atina'yla Üsküp bir kenarda hallediversin.

(Başyazı, 30 Mart 200

Türkiye'de daha önce kapatılan İslamcı partilerin

aksine, laikliği reddetmeyen AKP geniş

halk desteğine sahip.

Asıl sorun, aşırı

laiklerle ordunun, tek tip olmak yerine

çoğulculuğu yansıtan hayat tarzını

kabul etmemesi

31/03/2008 (481 kişi okudu)

MAHMUD ELREYMAVİ 

Türkiye'de aşırılıkçı laiklerle, meclis

çoğunluğunu ellerinde bulunduran ve

cumhurbaşkanlığıyla başbakanlığı işgal

eden AKP arasındaki çekişme

durmayacak.

Partinin kapatılması ve bazı üyelerine siyaset yasağı getirilmesi talebiyle açılan dava, Erdoğan'ın başbakanlıktan, Gül'ün de cumhurbaşkanlığından uzaklaştırılması anlamına geliyor.

İslamcı köklere sahip Refah ve Fazilet de partileri kapatılmıştı.

Ancak bu iki parti AKP kadar geniş halk desteğiden beslenmiyordu.

Bu durum 22 Temmuz'daki erken seçimde de görüldü; AKP birinci çıkarak konumunu derinleştirdi.

22 Temmuz seçimleri, partinin cumhurbaşkanı adayının şansını azaltmak için düzenlenmişti.

Fakat AKP iki muhalefet partisi CHP ve MHP'nin yaklaşık iki katı oy aldı.

Böyle bir halk desteğine sahip olan AKP'nin kapatılması çağrısının, darbeci eğilimi ortaya çıkarmak dışında bir açıklaması yok.

Dava talebi sonrasında, önde gelen parti üyeleri halkı bilinçli olarak 'doldurmaya' çalıştı. Fakat halkı doldurmak şu an yararsız olabilir.

Halkın tercihi, seçim, yani anayasal yollarla görülür.

AKP liderleri de bunun farkına vardı ve parti kapatmayı yasaklayan bir yasa için çalışmaya başladılar. Anayasal araçlarla savunma yapmak, sokaktan başlatılacak saldırılardan daha iyidir.

Türkiye'de yargı büyük bir ağırlığa sahip ve nispeten bağımsızdır. Anayasa Mahkemesi'ne laikliğin kalesi olarak bakılır. Konu sadece bu çerçevede kalsaydı, sistemin laik olduğu yaklaşımı anlayışla karşılanabilirdi. Fakat konu, ordunun bu mahkemenin üyelerinin belirlenmesi üzerindeki nüfuzuna da uzanıyor. Ordu nüfuzu ticari ve endüstriyel kurumlara, hatta medyaya kadar uzanıyor.
AKP'ye açılan davada, cumhurbaşkanının sadece temel yetkilerinin gasp edilmesi değil, görevinden uzaklaştırılması da isteniyor.

Başbakan dahil bazı üyelerine beş yıl siyaset yasağı talep ediliyor. Buna göre, AKP dört yıl sonraki seçime katılmayacak. Başsavcının dayandığı düşünce, partinin laik rejimi değiştirmeye ve İslam devleti kurmaya çalışması. Oysa bu suçlama dava konusu değil, bir inceleme platformunun başlığı olabilir. Zira Gül cumhurbaşkanı olur olmaz laik sisteme bağlılığını açıklamıştı.

Yeryüzünde hiçbir İslamcı grup daha önce böyle bir ifade kullanmadı.

Aşırılıkçı laik kurumun gerçek sorunu, toplumun kendisini, kanaatlerine en yakın yaşam tarzına vermeye başlaması. Bu yaşam tarzı tek tip değil, çeşitli ve çoğu İslam toplumuna benzemeyen kültürel çoğulculuğu yansıtıyor. Fransız laikliğini örnek almış dar görüşlü laik kurumu endişelendiren, bu eğilimin yayılmasının sürmesi, insanların yaşam tarzlarını seçme özgürlüğüne sahip olması. Kapatma davası, çekişmenin sürdüğünün kanıtı. Güçlü etkin taraf, seçim sonuçlarını ve bu seçimlerin kendi yetkilerine yaptığı etkiyi kabul etmedi.

Demokratik bir toplumda siyasi hareketliliği yansıtan çekişmeler doğaldır. Fakat Türkiye'de durum, siyasi rekabeti veya hükümetle sendikaların çekişmesini aşıp, sivil olmayan bir kurumun, siyasi ve anayasal hayata durumu alt üst etme tehlikesi içeren gizli darbe biçiminde müdahale etmesine kadar gidiyor. Şöyle ki, demokrasiden vazgeçilecek ve bir emrivaki dayatılacak. Ankara'nın AB üyeliği çabası demokrasinin kökleşmesini ve darbe sayfasının kapatılmasını gerektiriyor. Fakat İslamofobi'nin Batı'da yayılmasının ve sağcı kanadın yükselmesinin etkisi ne olacak? Türk ordusunun, AKP'nin sahip olduğu iddia edilen köktenci temele karşı korku yaratmak için bu eğilimleri kullanmasından endişelenilmiyor mu?

(Birleşik Arap Emirlikleri gazetesi Haliç, 24 Mart 200

31/03/2008 (432 kişi okudu)

Kishore Mahbubani 

Suudi Arabistan istediğini yapar!
10 yıl önce biri ABD'nin yeniden işkence uygulayacağını söylese, 'imkânsız' yanıtını alırdı. Ama imkânsız gerçek oldu. Uluslararası Af Örgütü, Guantanamo'yu 'zamanımızın gulagı' diye nitelendirdi. İnsan hakları ihlallerini kınamadaki sicillerine rağmen Guantanamo yüzünden ABD hükümetini kınayan Batılı bir ülke çıkmadı. Britanyalı bakan Miliband konuşmasında, askeri yönetime karşı durdukları için bazı Birmanyalıları haklı olarak alkışladı. Bu kişiler büyük risk alarak iktidarın karşısında doğruları söylediler. Hiçbir risk altında olmamasına rağmen, maalesef Miliband Guantanamo konusunda iktidara doğruları söyleyecek cesareti kendinde bulamadı.
Dahası ABD'de sivil haklara ilişkin pek çok mevzuda daha geniş bir geriye gidiş söz konusu. Terör tehditleri karşısında halk Vatansever Yasa'yla temsil edilen sivil halklara ilişkin tırpanlamayı kabullendi. Böyle yaparak Amerikalılar herhangi bir zor durumda diğer toplumlardan farklı davranmadıklarını ortaya sermiş oldu. Kendilerini tehdit altında hissettiklerinde onlar da sivil özgürlükleri feda etmeye hazır ki, bu durum diğerleri için yeni bir olumsuz örnek sunuyor.
Batı'nın söyleminin ikinci kusuruysa, insan hakları ve demokrasiyi geliştirmekteki çifte standartlarını görmeyi reddetmesi. Batılı bir ülke ne zaman kendi değerlerini yaymakla çıkarlarını savunmak arasında seçim yapmak zorunda kalsa, daima çıkarlar değerlere galip geliyor. Suudi Arabistan'da demokrasiyi geliştirmeye çalışan Batılı bir ülke yok.
Zira bunu yapmak için çok fazla çıkarı feda etmek gerekiyor. Ancak Birmanya veya Zimbabwe gibi ülkelere gelince, Batı'nın riske atacağı önemli çıkarları bulunmadığından, değerler önceliği ele alabiliyor. Özbekistan yönetimi teröre karşı savaşta önemli bir Amerikan askeri üssüne evsahipliği yapmayı kabul ettiğinde, bu ülkedeki Britanya elçisi Craig Murray hükümetinin Özbekistan'daki insan hakları ihlalleri karşısındaki sessizliğini protesto etmek için istifa etmek zorunda kaldı.
Daha aklı başında bir dünyaya doğru ilerlemekteyiz. Küresel planda, özellikle de Asya'da yüksek eğitimli insanların sayısı hiç bu kadar fazla olmamıştı. Bu insanlar Batı'nın insan haklarıyla ne yaptığına dair artık daha bilinçli yargılarda bulunabiliyor. Bu nedenle Batı kendi kendiyle gururlanırken, dünyanın kalanı ahlaki değerden yoksun bir imparator görüyor.
Batı'nın söyleminin üçüncü kusuru şu ki, iyi olanı yapmakla iyi hissetmek arasında seçim yapmak zorunda kalsa, Batı genellikle hep ikinci şıkkı tercih ediyor, zira bu daha ucuza geliyor. Bunu en iyi Birmanya örneği göstermekte. Tarih, yaptırım ve dışlamaların toplumları değiştirmekte hiç başarılı olmadığını öğretti. İlişki kurmak ve diyaloğa girişmek zaman içinde değişime yöneltiyor. Batılı siyasiler rejimi kınayarak kendilerini iyi hissetseler bile, Birmanya'nın 20 yıllık yalıtılmışlık trajedisi hiçbir olumlu sonuç vermedi.
Eski BM Genel Sekreteri U Thant'ın torunu ve Birmanya'nın önde gelen aydınlardan Thant Myint-U, International Herald Tribune gazetesine şöyle yazıyor: "Hangi dış baskı demokratik değişim getirecek? Yaklaşık 20 yıldır boykot uygulanmasına, yardımların kesilmesine, ticaret yasaklarına ve diplomatik kınamalara rağmen neden Birmanyalı generaller ipleri eskisinden daha fazla ellerinde tutuyor. 55 milyonluk bir ülke olan Birmanya'ya gerçekten doğru gözle mi bakıyoruz?"

Dünyayı dinlemek şart
Buradaki çelişki şu ki, Birmanyalı generallerle ilişki kurmak Batılı siyasiler için siyasi cesaret istiyor. Böylesi bir hareketi kendi halklarına haklı göstermek zorunda kalacaklar, belki de siyasi bir bedel ödemeleri gerekecek. Herhangi bir riskten kaçınmak için Batılı siyasiler, tıpkı Miliband'in yaptığı gibi Birmanyalı muhaliflere methiyeler düzüp, cesaretleri överken, kendi ahlaki ve siyasi korkaklıklarını da sergilemiş oluyorlar.
Özgürlük ve demokrasiye ilişkin Batı'yla dünyanın kalanı arasında yeni bir söylem oluşturmanın zamanı geldi. Aralıkta İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 60. yılını kutlayacağız. Bu durum, manzarayı değiştirmek için Batı'ya bir fırsat sunabilir. İnsan hakları konusunda dünyaya ders vermekten onu alıkoyan yok ve de olmayacak. Ancak Batı yine de yeni bir şey yapmayı öğrenebilir: Dünyanın kalanını dinlemeyi.

(28 Mart 200

31/03/2008 (504 kişi okudu)

NEJAT ESLEN 

Yayılmacı güce dönüşüyor
Amaç, açıkça ifade edilmese de ABD jeostratejik girişimlerine Avrupa'nın katkısını genişletmek, öncelikle enerji kaynaklarını ve yollarını kontrol etmek, yükselen güçler Rusya ve Çin'i çevrelemek. Önerilen bu jeostrateji, NATO'yu yayılmacı bir küresel güce dönüştürüyor. Bir başka ifade ile Soğuk Savaş dönemindeki statik ve savunmayı esas alan NATO'nun yerine yayılmacılığı esas alacak bir NATO inşa edilmesi isteniyor.
Yeni strateji ile ABD, NATO ve AB arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi, NATO ile AB arasındaki rekabetin elimine edilmesi, NATO'nun yeni jeopolitik amaçlara göre yeniden yapılandırılması öngörülüyor. Strateji ile NATO'nun yönetimi için ABD, AB ve NATO'dan oluşan bir direktörlük mekanizmasının kurulması, karar vermede oybirliği yerine oyçokluğu sisteminin getirilmesi, devletlerin veto yetkilerinin kaldırılması ve BM yetkisi olmadan da askeri gücün kullanılması öngörülüyor. En önemlisi, reaktif değil, proaktif olacağı ifade edilen yeni strateji ile nükleer önleyici darbe (nükleer silahların ilk kullanımı hakkı) konsepti benimseniyor
Bükreş zirvesinde, Afganistan'daki süreç ve yeni bir stratejik konsepte duyulan ihtiyaç öne çıkacak. Şartlar değişmezse, Soğuk Savaş'ın galibi NATO, Soğuk Savaş sonrasının ilk kara savaşını Afganistan'da kaybedebilecek. Bu nedenle de Afganistan, Soğuk Savaş sonrası NATO için deneme alanını oluşturuyor. Afganistan'daki başarısızlık NATO'nun geleceğinin kırılma noktasını oluşturabilecek. Eğer, Afganistan'da başarılı olursa NATO farklı jeopolitik amaçlar için küresel bir güce dönüşebilecek. Küresel amaçlar için ise NATO'nun yeniden yapılandırılması ve stratejik konseptinin ise yeni amaçlara göre değiştirilmesi gerekiyor.

Türkiye'nin algısı
Yeni NATO'nun stratejik vizyonu ile Türkiye'nin güvenlik vizyonunun, Batı'nın değişen stratejik çıkarları ile Türkiye'nin stratejik çıkarlarının Soğuk Savaş dönemindeki gibi örtüştürülmesinin mümkün olup olmadığının sorgulanması gerekiyor. Batı tarafından NATO içinde Avrupalı, AB için ise Avrupa dışı bir ülke olarak tanımlanan Türkiye'nin yeni NATO'yu nasıl algıladığı, yeni NATO'nun Türkiye için ne anlama geldiği de sorgulanmalı.

Nejat Eslen: Emekli Tuğgeneral