Muhafazakarlık çağımızda nasıl olmalı?

AKP- Saadet Partisi ayırımı ile birlikte AKP kendi siyasal konumunu geleneksel milli görüş çizgisinden farklılaştırabilmek için “muhafazakar-demokratlık” biçiminde adlandırdıkları bir kimliğin inşa sürecini başlattılar ve böylece ülkemizde ilginç bir tartışma başlamış oldu.

Kanımca bu tartışma Türk siyasal hayatı için çok yararlı bir tartışma; bugüne dek pek gündeme gelmeyen kavramların daha nitelikli bir çerçevede ele alınması Türk siyasal kültürü için de çok önemli.

AKP’nin siyasi yelpaze içinde kendine “muhafazakar-demokrat” bir kimlik benimsediğini deklare etmesi söz konusu kavramın içeriğinin, daha doğrusu muhafazakarlık ve demokratlık kavramlarının evliliğinin mümkün olup olmadığı yoğun bir biçimde tartışılıyor.

Abant’ta toplantı yapan AKP mebusları da bu konuyu bir kez daha masaya yatırdılar; bendeniz de bu kavram (muhafazakar-demokrat) üzerine görüşlerimi sizler ile paylaşmak istiyorum.

Yazının en sonunda söyleyeceğimi burada belirtip öyle başlamakta belki de fayda var; Türkiye gibi bir ülkede muhafazakar-demokrat kavramının uzun vadede sürdürülebilirliği kanımca belirli nüanslar ile bu kavramın liberalizme yaklaşması ile mümkün.

Açıklamaya çalışayım: çağımızda muhazakar kimliğin sürdürülebilirliği ancak muhafazakar içerikli siyasal/toplumsal müdahalelerin negatif tasarruf biçiminde oluşu ile mümkün diye düşünüyorum.

Bu aşamada kanımca negatif tasarruf ya da nefatif müdahale kavramlarının içeriğini iyi belirtmekte sonsuz fayda var; Türkiye gibi otoriter siyasal gelenekten gelen toplumlarda çeşitli toplumsal kesimler üzerinde uzun yıllardır süren ciddi sayılabilecek kısıtlamalar, hatta isterseniz yasaklar ve yaşam biçimlerine müdahale var, bunu inkar etmek olanaksız.

Bugün için TBMM’de büyük bir çoğunluğa sahip ve kendine muhafazakar-demokrat kimliği ön plana çıkaran bir siyasal hareketin tabanı olarak gördüğü kesim üzerinde mevcut sınırlamalar ya da kısıtlamaları kaldırmaya çalışması kadar doğal/demokratik bir tavır olmasa gerek.

Demokratlık ayrıca benzer kısıtlamaları tüm toplumsal kesimler üzerinden de kaldırılmasını gerektiriyor; zaten AB süreci de bu doğrultuda belirli bir katkı yapıyor.

Kaldırılan sınırlamaların Anayasamızın ve belki de daha önemli olmak üzere uluslararası sözleşmelere (başta Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Birleşmiş Milletler İkiz Sözleşmeleri) aykırı olmaması da önemli.

Muhafazakar siyasal tavrın bu süreçte pozitif müdahale/pozitif tasarrufta bulunmaması da çok önemli.

Bu noktayı bir örnek ile açmaya çalışayım; Üniversitelerde öğrencilere yani kamu hizmeti tüketicilerine türban yasağı kanımca anlamsız bir yasak (yürürlükte olduğu sürece uymak zorunlu) ve AKP’nin bu yasağı kaldırmaya çalışması (negatif tasarruf) muhafazakar-demokrat kimliği ile uyuşan ve anlamlı bir siyasal pozisyon alış.

Ancak; zina meselesinde AKP’nin ilk tavır alışı ise tipik bir pozitif müdahale yani mevcut siyasal/hukuki sistem içinde olmayan bir yasağın tekrar konulması idi, zaten konu geri tepti, AKP bence bu süreçten büyük yara aldı.

Pozitif siyasal müdahaleler yani yasak kaldırmak yerine yeni düzenlemeler getirmenin AKP’yi çok zorlayacağını görmek için siyaset bilimi profesörü olmaya gerek yok ve bu alanda oluşabilecek ittifakları da AKP’den uzaklaştıran bir süreç bu.

AKP’nin siyasal alanda sadece yasak kaldırarak alacağı o kadar mesafe var ki ülkemizde yeni düzenlemeler getirmesine hiç ama hiç gerek yok diye düşünüyorum.

Negatif tasarrufların da AKP’yi, ülkemizi taşıyacağı yer liberal-demokrat bir dünya ve bu konuda da küresel trend zaten bundan farklı değil.

 20 Ekim 2004 Muhafazakarlık çağımızda nasıl olmalı