Canan Barlas 35 yıllık gazetecilik yaşamından sonra

okurlarıyla sanal alemde buluşmayı ve onlara kitapları

aracılığıyla ulaşmayı tercih ediyor.

Barlas’ın Ben Atlıhassas Hayata Dokunmak İstedim ve

Karmaşık Masallar adlı birbirinden çok farklı iki kitabı

yayımlandı.

Usta gazeteci Canan Barlas, aktif Babıali macerasını sonlandırsa da sanal alemde ve kitaplarıyla okuyucusuyla buluşuyor. Geçenlerde iki kitap birden yayımlayan Barlas, Ben Atlıhassas Hayata Dokunmak İstedim adlı kitabında gündelik hayatın içinde modern tıptan sonsuzluğa, sokaklardan havaalanlarına akan insanlık durumlarına yeni yaklaşımlar getirirken Karmaşık Masallar’da torunlarını ve onların yaşıtlarına hayat denilen kısıtlı macera süresince ihtiyaç duyacakları tinsel silahların kullanım kılavuzlarını yazıyor.

35 yıllık bir gazeteci artık kitaplarıyla gündeme geliyor. Karmaşık Masallar’da veda kokusu seziliyor. Nedir gerçek?

Mesleğe jübile yapmadım, günlük gazetede değilse bile internette yazmayı sürdürüyorum. Babıali’ye gelince... Verdiğim emeklerin karşılığını bulamadığım için gazeteciliğe devam etmiyorum. Yoksa jübile yapacak bir durum yok.

Birilerine, bir yerlere kırgınlık mı var?

Zaman içinde kırgınlıklar yaşadık. En başta benim yaptığım işler Canan Barlas’ın işi olarak değerlendirilmedi. Siyasi gerilim ortamlarında ben de Mehmet’le (Barlas) birlikte infaza uğradım ve mesleğimden oldum. Bilhassa Pazar Postası’nın kapatılması çok ayıp bir şeydi. Milliyet’teki yazılarımın kesilmesi. Bunlara hiç gerek yoktu çünkü ben siyasi bir yazar değildim. Onun için de ‘Bu patronlar benim neyime’ dedim. Artık mevcutlarla da çalışmam. Dinç Bilgin de Yeniyüzyıl’da yazılarımı kesti ancak bir özür bile dilemedi. Aydın Doğan telefonlarıma çıkmadı.

28 Şubat’a giden süreçte mi oldu bunlar?

Evet. Mehmet de büyük haksızlığa uğradı. Topluma daima doğruları öğreten bir adamı işlerine gelmediği için işten çıkarıyorlar. Sonra devran değişiyor, insanlar eski değerini buluyor ama ben öyle oradan oraya sürüklenen bir Babıali emeklisi olarak kalmak istemiyorum. Oturup kitap yazarım.

Gerçekten hayatta hiç değişmeyen şeyler var mıdır?

Kesinlikle!.. Mesela dürüstlük hiç değişmez. Büyüklere saygı, küçüklere sevgi değişmez. İnsanlar takım halinde yaşar. En gözde takım ailedir, ben bunun için büyük aileye çok önem veriyorum. Büyük ailenin sanayi toplumuyla küçülüp çekirdek aile haline dönüşmesi insanları çok üzdü gibi geliyor bana. Çünkü para tamamen erkeklerin eline kaldı, kadın hiçbir şey yapamaz hale geldi.

Çekirdek aile bile kuşatma altında değil mi artık?

Tabii, o da bölündüğü zaman sefalet başlıyor zaten. Kadınlar para kazanamıyor, hala erkek dünyası. Mesleksiz bir sürü kadıncağız var. Bir de hiç düşünülmeyen bir nokta var ve ben kitabımda bu konuyu özellikle vurguluyorum, bir kadına bir erkek düşmüyor doğada.

‘Yaşam tırmanan yalnızlıktır’ diyorsunuz. Küçüklere yaşlılığa dair verdiğiniz mesaj tam olarak nedir?

Şöyle denilebilir... Yani ben hayatı böyle gözledim, böyle bir noktaya geldim. Bu gözlem noktası yanlış ve kalitesiz olabilir, iç açıcı olmayabilir ama herkesin yaşamdan böyle farklı bir düzleme geçmesi lazım belli yaştan sonra. Bu içindeki çocuğu çıkarmak değil, aksine içindeki yaşlıyı, bilgeyi çıkarmak ve onu hayata uydurmak, olaylara adapte edip insanlara bir şey vermek.

35 yıllık bir gazeteci olarak birçok toplumsal açmaza ve sıkıntıya şahit oldunuz. İhtilaller, muhtıralar vs... Gelecek 35 yıl da böyle geçer korkusu var mı içinizde?

Korkular değişir ama en son iktidara gelmiş bir partinin kapatılması olayını da yaşadıktan sonra doğrusu tahminlerimin tutacağını düşünmüyorum. Halkın seçtiği kişilerin partisini kapamaya kalkıyoruz. Bu bir askeri darbe olmuyor da adalet darbesi oluyor. Böylesi bir şeyi doğrusu akıl edemezdim. Tam düzene yaklaşmışken gene kaosa girdik. Kaç senede çıkılır bunun içinden, orası belli değil.

Bu rutin bir Türkiye gerçeği midir?

Bu coğrafyanın bedeli midir, bir kültür mozaiğinin sonucu mudur bilemiyorum. Bunları yazmıştım daha önce ama şu son olaydan sonra işin ucunu bıraktım doğrusu... Ben artık bunlarla yaşamayacağım. Çünkü yaşamın daha bir sürü gerçekleri var bahsetmeye değer. Böyle bir şeyi altmış sene yaşamışım daha fazla çekemeyeceğim. Kendi dünyamı ayıracağım bunlardan.

Hiç umut yok mu?

Torunlarıma da söylediğim en önemli şeylerden biri budur... Neden deliler çok kızdırır insanı? Bir ahenk kurarsın ama bir deli gelir onu bozar. Bir delinin attığı taşı bin akıllı çıkaramaz. Çünkü armoniyi bozar. Bu adalet darbesi bütün armoniyi bozdu. Bütün Türkiye şimdi o armoniyi düzeltmeye çalışacak.

Yaşlanınca hormonlarla alay ediliyor

Gençler yaşlılıktan korkmamalı mı yani?

Elbette. Geçenlerde ciddi bir araştırma yazısı okudum, yaşlılar daha mutlu diye. Çünkü o hormonlar vücut hayatınızdan gidiyor. Hormonlarla alay ediyorsunuz yani. Eğer düzlem değiştirirseniz hedef küçülmüyor. Sonsuzluğu idrak ediyorsunuz. Çok akıllı değilsiniz ama aklı idrak ediyorsunuz.

Bu düşünceler inançlı ya da inançsız birine göre değişebilir mi?

Değişir tabii. Ama herkesin bir tanrısı vardır mutlaka. Öte yandan yaşamak bir tesadüf, ölümse gerçek. Ben kaçınılmaz olan şeyleri vurgulamak istedim çünkü orada bilgelik var. Olayların üstüne çıkmak, aşksa, paraysa, güçse üstüne çıkmak. Nedir güç, ne işe yarar fazlası. Ne işe yarar çok fazla para. Yani ne işe yarar durmadan aşık olup perişan olmak. Bunların hepsini iyi anlayıp onları yaşamak, işte o bakış açılarını bilerek yaşamak bana kalırsa. Yaşlı isen müthiş paran bile olsa kalkıp koşamıyorsun. Öylesi bir anda nefes almak bile büyük mutluluk veriyor insana.

Torunlarınıza bir miktar aykırı ve dik kafalı olmayı öneriyor musunuz gerçekten?

Tabii. Aykırı olun ama kendini iyi yetiştir, farklılığını koy ve dik kafalı ol. Yani sürüden ayrıl bazen. Her zaman değil, yaşarken değil ama düşünürken daha ileri olmazsa bunun ucunda daha ileri olmak için farklılaşır insan.

Kaosta bir düzlem var

İki kitap birden çıkardınız. Ben Atlıhassas Hayata Dokunmak İstedim ve Karmaşık Masallar. Biz ikincisi ile sürdürelim sohbeti. Çünkü o daha kişisel, size dair bir şey. Önce masalların karmaşıklığından söz edelim, ne dersiniz?

Evet, Karmaşık Masallar torunlarım ve onların yaşıtları için yazıldı. Şimdi okuyamayacakları ve okusalar da anlayamayacakları için Karmaşık Masallar dedim. Yalnız farklı bir sebebi daha var bu ismin... Dünyada artık karmaşıklık teorileri geçerli. Amerika’da Santa Fe Enstitüsü, bilimler arası bilimi keşfedince, daha doğrusu bilgisayarlar ortaya çıkınca bilgi karmaşıklaşıyor. Ve diyorlar ki dünya da karmaşıktır zaten, hayat da karmaşıktır. Her zaman kaos, kaosun içinde düzlem, düzlemin içinde tekrar kaos vardır diyorlar. Şimdi böyle bir açılımda ben torunlarıma hangi kaosu hangi düzlemi anlatayım. İşte onun içinden o açılımları yapabilecek bilgileri vermek istedim.

O zaman bu masallar geleceğe yazılmış bir mektup. Peki, şimdinin küçükleri nasıl bir dünyada var olacak? Buna dair ipuçları da veriyor musunuz torunlarınıza?

Onu hiç algılayamıyorum doğrusu. Çünkü benimle çocuklarımın arasında fark var, çocuklarımın da çocukları arasında algılama ve duygusallık farklılıkları olacaktır ama onlara yaşamın değişmez kurallarını söylüyorum kitapta.

Çocuklarımıza bugünleri hiç anlatamayacağız

Çocuklarımıza, torunlarımıza bugünleri anlatırken her şeye rağmen bayramlar güzeldi ama partiler ve darbeler hayatımızı mahvederdi diyeceğiz. Hayatımızı zehir ettiler, her darbede hayat kalitemiz düştü, düşünce özgürlüğümüze büyük sınırlar getirildi. Hem dünyadan koptuk hem içimize kapandık. Kısacası bütün bunlar, bugünleri torunlarıma anlatmaya yetmeyecek.

SONER CAN


11.05.2008